Naast het hieronder vastgelegde aanbod, geef ik ook graag cursussen of begeleiding op maat. Mail me gerust met vragen over lessen of individuele schrijfimpuls of begeleiding: post versturen.
Cursusaanbod Labyrint
(klik op de cursustitel voor meer informatie)
Cursus:
Data:
aanbod seizoen 2012 - 2013
Literaire leeskring
moderne historische romans
7 bijeenkomsten, start vrijdagmiddag 28 september 2012, Utrecht
start vrijdagochtend 5 oktober 2012, Zaltbommel
Samen gedichten lezen
Van Schagen & Van Leeuwen
8 bijeenkomsten, start dinsdagmiddag 2 oktober 2012, Utrecht
Gedichten schrijven
6 bijeenkomsten, start dinsdagavond 25 september 2012, Utrecht
Lekker schrijven: gedichten!
8 bijeenkomsten, start woensdagochtend 10 oktober 2012, Utrecht
aanbod voorjaar 2012
Poëzieworkshop Rutger Kopland
gedichten lezen & documentaire (dvd)
2 bijeenkomsten, woensdagochtend 9 en 16 mei 2012, Utrecht
Poëzieworkshop Szymborska
gedichten lezen - schrijven
2 bijeenkomsten, dinsdagochtend 15 en 22 mei 2012, Utrecht
Spiritualiteit opdiepen uit Poëzie
samen zoeken naar betekenis
4 bijeenkomsten, start woensdagmiddag 9 mei of donderdagavond 10 mei 2012
aanbod seizoen 2011 - 2012
Gedichten schrijven
4 bijeenkomsten, start donderdagmiddag 16 februari 2012, Den Bosch
Samen gedichten lezen
Antjie Krog & Tonnus Oosterhoff
10 bijeenkomsten, start woensdagmiddag 18 januari 2012, De Bilt
Ingrid Jonker & Kees Ouwens
6 bijeenkomsten, start dinsdagmiddag 28 februari 2012, Utrecht
Gedichten schrijven I
4 bijeenkomsten, start woensdagochtend 28 september 2011, Utrecht
Samen gedichten lezen
Van Ostaijen & Esther Jansma
10 bijeenkomsten, start woensdagmiddag 28 september 2011, De Bilt
Literaire leeskring
Mulisch & tijdgenoten
7 bijeenkomsten, start vrijdagochtend 30 september 2011, Utrecht
start vrijdagmiddag 30 september 2011, Utrecht
start vrijdagochtend 7 oktober 2011, Zaltbommel
Archief: cursusaanbod 2002 - 2011
gerangschikt naar onderwerp
Schrijven
* Gedichten schrijven
* inspiratieworkshops
* Schrijf van je leven! autobiografisch schrijven
Gedichten lezen
* Poëzie leeskring
* Samen Gedichten lezen
* Workshops rondom één dichter
Gedichten lezen - schrijven
cursusseries zoals een poëzie leeskring en losse bijeenkomsten met een dichter in het middelpunt (Herzberg, Kopland, Lucebert etc)
Samenwerkingsprojecten
* spiritualiteit opdiepen met predikante Catrien van Opstal
* lijf en schrijven met bewegingsdocent Esther Kornalijnslijper
* wandelen in de witruimte met Ine van Emmerik
Literaire leeskringen
maandelijkse bijeenkomsten om samen romans of verhalen te bespreken met een schrijver of thema als uitgangspunt
Spiritualiteit opdiepen uit Poëzie,
samen zoeken naar betekenis
met taal
dieper de ruimte in tot
waar het licht oplicht
en er iets
opengaat
voor jou
in jouIn vier bijeenkomsten komt werk van Judith Herzberg en van de Zweedse Nobelprijswinnaar Tomas Tranströmer ter sprake. Per bijeenkomst bespreken we een aantal gedichten van deze dichters. We onderzoeken wat de dichter wil verwoorden en wat de gedichten in ons openlegt: wat raakt en is dus blijkbaar wezenlijk voor ons? Daarop doorgaand, proberen we binnen poëtische vormen ook zelf woorden te vinden.
Ervaring met het lezen van gedichten is niet nodig.Door Ceciel Boudewijn en Catrien van Opstal, Predikante van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Utrecht.
Georganiseerd door de Evangelisch-Lutherse Gemeente Utrecht.
Data: woensdagmiddag of donderdagavond
* 4 woensdagmiddagen: 9 en 23 mei en 6 en 20 juni 2012 14.00-16.00 uur
* 4 donderdagavonden: 10 en 24 mei, 7 en 21 juni 2012 19.30-21.30 uur
Per groep maximaal 10 deelnemers
Locatie: Hamburgerstraat 11, Utrecht (naast de lutherse kerk)
Kosten: kopieerkosten en 10 euro ( meer geven mag ook)Opgave: Catrien van Opstal email: cvopstal@hotmail.com telefoon: 030-2939351
Literaire Leeskring: moderne historische roman De Arbeiderspers, 2006
Romans lezen in je vrije tijd is heerlijk en ontspannend, maar soms wil je meer: informatie over een literaire periode, een auteur of schrijfstijl. Soms heb je behoefte aan een gesprek met andere lezers. In deze leeskring besteden we aandacht aan manieren waarop moderne auteurs vormgeven aan een historisch onderwerp. Elke bijeenkomst bespreken we één werk aan de hand van eigen leeservaring en achtergronden. Voor de eerste bijeenkomst lezen we Het psalmenoproer (2006) van Maarten ’t Hart. Daarna staan op het programma: Het oog van de engel (1991) van Nelleke Noordervliet, Het bloed in onze aderen (2011) van Miquel Bulnes Vingers van marsepein (2008) van Rascha Peper, De schilder en het meisje (2010) van Margriet de Moor, Gewassen vlees (1994) van Thomas Rosenboom en tenslotte de novelle Mijn soevereine liefde (2005) van Tomas Lieske.
7 bijeenkomsten op vrijdagmiddag om de vier à vijf weken 14.00-16.00 uur Prijs: € 110,-
Data: 28 september, 2 november, 7 december 2012, 11 januari, 8 februari, 15 maart, 12 april 2013
Aanmelding en locatie: Volksuniversiteit Utrecht 030 2313395 of www.vu-utrecht.nl
Samen gedichten lezen: Van Schagen & Van Leeuwen
Van Oorschot, 2008
Lees je graag gedichten? Lijkt het je aantrekkelijk regelmatig met andere poëzielezers samen te komen om gedichten te bespreken? Dan is het een idee deel te nemen aan de cursus Samen gedichten lezen. Deze cursus is voor iedereen die geïnteresseerd is in poëzie, om kennis te maken met dichters of om kennis te vernieuwen. In deze reeks lezen en bespreken we gedichten uit de vorige eeuw van J.C. van Schagen (1891-1985) en van hedendaagse dichters Menno Wigman en Joke van Leeuwen. Samen gedichten lezen geeft vaak onverwacht inzicht en plezier in het lezen van poëzie, ook als je al bekend bent met de dichter.
8 bijeenkomsten op dinsdagmiddag 14.30 – 16.30 uuur Prijs: € 125,-
Data: 2, 9, [..] 23, 30 oktober, [..] 13, 20, 27 november en 4 december 2012
Aanmelding en locatie: Volksuniversiteit Utrecht 030 2313395 of www.vu-utrecht.nl
Wil je meer weten over het maken van gedichten? Schrijf je graag, maar kom je er niet altijd toe? Op zoek naar inspiratie? In deze praktische cursus oefenen we met verschillende dichtvormen aan de hand van werk van bekende dichters. Daarvoor verzamelen we schrijfmateriaal uit bijvoorbeeld eigen leven, de natuur of beeldende kunst. We besteden ook aandacht aan wat er in de les en thuis geschreven is. Zo leer je van elkaar en kom je tot (her)schrijven. Verras jezelf en anderen met je eigen gedichten!
Ervaring met het schrijven van gedichten is niet nodig.
6 bijeenkomsten op dinsdagavond om de twee weken 19.30-21.30 uur Prijs: € 95,-
Data: 25 september, 9, 23 oktober, 6, 20 november en 4 december 2012
Aanmelding en locatie: Volksuniversiteit Utrecht 030 2313395 of www.vu-utrecht.nl
Hou je van schrijven? Wil je oefenen met het schrijven van gedichten? Lijkt het je aantrekkelijk regelmatig bij elkaar te komen met andere (poëzie)schrijvers? In deze driewekelijkse cursus onderzoeken we al schrijvend wat een gedicht tot een gedicht maakt. Aan bod komen klankovereenkomst, beeldspraak en het afbreken van zinnen. Soms ontstaat een tekst in de bijeenkomst, vaak kun je in de tussenliggende weken verder schrijven. Ook besteden we aandacht aan wat thuis en in de les geschreven is. Zo oefenen we met het lezen van onze eigen gedichten en die van anderen en inspireren we elkaar.
Ervaring met het schrijven van gedichten is niet nodig.
8 bijeenkomsten op woensdagochtend om de drie à vier weken 10.00-12.00 uur Prijs: €125,-
Data: 10, 31 oktober, 21 november, 12 december 2012, 16 januari, 6 februari, 6 en 27 maart 2013
Aanmelding en locatie: Volksuniversiteit Utrecht 030 2313395 of www.vu-utrecht.nl
Samen gedichten lezen: Ingrid Jonker & Kees Ouwens
Hou je van poëzie, maar kom je niet altijd tot het lezen van gedichten? Dan is het een idee deel te nemen aan de cursus Samen gedichten lezen, een cursus voor iedereen die geïnteresseerd is in poëzie, om kennis te maken met dichters of om kennis te vernieuwen. Zo lezen en bespreken we met elkaar werk van hedendaagse Nederlandse dichters Hagar Peeters en Kees Ouwens. Daarnaast is er aandacht voor gedichten van Zuid-Afrikaanse Ingrid Jonker. Samen gedichten lezen geeft vaak onverwacht inzicht en plezier in het lezen van poëzie, ook als je al bekend bent met de dichter.
Volksuniversiteit Utrecht:
6 dinsdagmiddagen 14.00-16.00 uur prijs: € 95,00
data: 28 februari, 6, [..], 20, 27 maart, 3, [..] en 17 april 2012
Aanmelding en locatie: Volksuniversiteit Utrecht, Nieuwegracht 41 030 2313395 of www.vu-utrecht.nl
Gedichten schrijven
Wil je meer weten over het maken van gedichten? Schrijf je graag, maar kom je er niet altijd toe? Ben je op zoek naar inspiratie? In deze praktische cursus oefenen we met verschillende dichtvormen aan de hand van werk van bekende dichters. Daarvoor verzamelen we schrijfmateriaal uit bijvoorbeeld eigen leven, de natuur of beeldende kunst. We besteden ook aandacht aan wat er in de les en thuis geschreven is. Zo leer je van elkaar en kom je tot (her)schrijven. Verras jezelf en anderen met je eigen gedichten!
Ervaring met het schrijven van gedichten is niet nodig.
4 donderdagmiddagen om de twee weken 13.30-16.00 uur prijs: € 70,00
data: 2, 16 februari, 1 en 15 maart 2012
Aanmelding en meer info via mij: post@inhetlabyrint.nl Locatie in Den Bosch.
Samen gedichten lezen: Antjie Krog & Tonnus Oosterhoff
Hou je van poëzie, maar kom je niet altijd tot het lezen van gedichten? Dan is het een idee deel te nemen aan de cursus Samen gedichten lezen, een cursus voor iedereen die geïnteresseerd is in poëzie, om kennis te maken met dichters of om kennis te vernieuwen. Zo lezen en bespreken we met elkaar werk van de Nederlandse dichters Hagar Peeters, Kees Ouwens en Tonnus Oosterhoff. Daarnaast komt werk aan de orde van de Zuid-Afrikaanse dichteres Antjie Krog. Samen gedichten lezen geeft vaak onverwacht inzicht en plezier in het lezen van poëzie, ook als je al bekend bent met de dichter.
10 woensdagmiddagen van 14.00 - 16.00 prijs: € 70,00 (Niet-inwonerbijdrage: jaarlijks € 15.00)
data: 18, 25 januari, 1, 8, 15 februari, [..],29 februari, 7, 14, 21 en 23 maart 2012
Aanmelding en locatie: SWO Jasmijnstraat 6, De Bilt 030 2203490 of www.swodebilt.nl
terug naar cursusoverzicht
Rutger Kopland: De taal van verlangen
poëzieworkshop gedichten lezen & documentaire (dvd)
In de documentaire De taal van het verlangen van Stichting Beeldlijn (2006) blikt dichter Rutger Kopland (1934) terug op veertig jaar dichterschap. Hij zegt: ‘In mijn gedichten is vaak sprake van observeren, kijken en luisteren. Als psychiater moest ik ook vaak kijken en luisteren. Dat hele arsenaal van gereedschappen dat ik in mijn vak gebruikte, vind je ook terug in mijn poëzie.’ In de eerste bijeenkomst bespreken we enkele gedichten van Kopland. In de tweede bijeenkomst bekijken we samen genoemde dvd, waarin Kopland werk van zichzelf voorleest. Interessant als kennismaking, maar ook als je werk van Kopland kent.
2 woensdagochtenden 10.00 - 12.00 prijs: € 35,00
data: 9 en 16 mei 2012
Wislawa Szymborska & de verwondering
poëzieworkshop gedichten lezen – schrijven
In het gedicht Sommigen houden van poëzie stelt de Poolse Nobelprijswinnares Wislawa Szymborska (1923) de volgende vraag ‘Poëzie – alleen, wat is poëzie eigenlijk.’ Tijdens de bijeenkomsten onderzoeken we die vraag door samen enkele van haar gedichten te lezen en te beluisteren. Door Szymborska’s taal, die omschreven wordt als 'speels', 'ironisch' en 'verrassend', laten we ons inspireren om zelf te schrijven. Laat je meenemen door de eenvoud en verwondering van Szymborksa’s poëzie en verras jezelf met een eigen gedicht!
2 dinsdagochtenden 10.00 - 12.00 prijs: € 35,00
data: 15 en 22 mei 2012
Lees je graag gedichten? Lijkt het je aantrekkelijk regelmatig met andere poëzielezers samen te komen om gedichten te bespreken? Deze cursus is voor iedereen die geïnteresseerd is in poëzie, om kennis te maken met dichters of om kennis te vernieuwen. Aan de orde komen: Paul van Ostaijen, de Zuid-Afrikaanse Ingrid Jonker, Esther Jansma en de Belgische Charles Ducal. Samen gedichten lezen geeft vaak onverwacht inzicht en plezier in het lezen van poëzie, ook als je al bekend bent met de dichter.
10 woensdagmiddagen van 14.00 - 16.00
data: 28 september, 5, 12, 26 oktober, 2, 9, 16, 23 en 30 november, 7 december 2011
Aanmelding en locatie: SWO Jasmijnstraat 6, De Bilt 030 2203490 of www.swodebilt.nl
Literaire Leeskring: Mulisch & tijdgenoten
7 bijeenkomsten op vrijdagochtend om de vier à vijf weken ( 2 series: 10.00-12.00 uur en 14.00-16.00 uur)
data: 30 sept, 4 nov, 9 dec 2011, 13 jan, 10 febr, 16 mrt, 20 april 2012 prijs: € 125,-
Locatie: Bibliotheek Zaltbommel vrijdagochtend 10.00-12.00 uur prijs: € 70.-
7 okt, 11 nov, 16 dec 2011 en 20 januari 2012 , 17 februari, 23 maart en 27 april 2012
maandelijkse bijeenkomsten (2004 - 2011)
In de Poëzie leeskring komen bekende en minder bekende dichters aan bod. Thuis lees je de gekozen bundel of selectie geidhcten aan de hand van een (creatieve) opdracht, na een maand komen we bij elkaar om vragen, leeservaringen, bevindingen en achtergrondinformatie te bespreken. In de eerste bijeenkomst maken we kennis met elkaar en met de dichters. Zo lazen we:
Situaties (2007) van Eva Gerlach Het vertrapte mysterie (2004) van H.C. ten Berge
Spuit je ralkleur (2005) van Astrid Lampe Twee zonnen (2003) van Maria Barnas
Hoe je geliefde te herkennen (2006) van Thomas Lieske IJsgang (2006) van Anneke Brassinga,
Kleur de schaduwen (2004) van K. Michel Bres (2007) van Leonard Nolens
Spamfighter (2008) van Anne Vegter onze-lieve-vrouwe-zeppelin (2006) van Ramsey Nasr
Innisfree (2007) van Christine D'haen Het violette uur (2008) van Pieter Boskma
Namens de ander (2009) van Ester Naomi Perquin Toegedekt met een liedje (2009) van Charles Ducal
Het leven van (2008) van Nachoem Wijnberg Zoek de lege gebieden (2008) van Lidy van Marissing
Ware grootte (2008) van Tonnus Oosterhoff
een keuze uit gedichten van Willem van Toorn, de Poolse Czeslaw Milosz, , de Zuid-Afrikaanse Breyten Breytenbach, J.H. Leopold, Martinus Nijhoff, van Hans Verhagen (P.C. Hooftprijswinnaar), Hester Knibbe en Guillaume van der Graft.
In de documentaire ‘De taal van het verlangen’ van Stichting Beeldlijn (2006) blikt dichter Rutger Kopland (1934) terug op veertig jaar dichterschap. Hij zegt: ‘In mijn gedichten is vaak sprake van observeren, kijken en luisteren. Als psychiater moest ik ook vaak kijken en luisteren. Dat hele arsenaal van gereedschappen dat ik in mijn vak gebruikte, vind je ook terug in mijn poëzie.’ In deze bijeenkomst lezen we enkele gedichten van Kopland. Aansluitend bekijken we samen genoemde dvd, waarin Kopland ook werk van zichzelf voorleest. Interessant als kennismaking, maar ook als je werk van Kopland kent.
Met zeven veelgeprezen bundels op haar naam is Anneke Brassinga (1948) een van de belangrijkste dichteressen van ons land, geroemd om haar taalvirtuositeit en intensiteit. Brassinga schrijft in eenvoudige, gedreven, barokke of zingende taal over alle denkbare onderwerpen, van Karnemelkse pap tot cellosuites. In deze workshop bekijken we foto's en lezen gedichten die Brassinga daarbij geschreven heeft. Zo maken we kennis met de taal van Brassinga en krijgen wellicht een andere kijk op de foto's waarbij ze schrijft.
Bij het grote publiek is Marjoleine de Vos (1957) vooral bekend als columnist van het NRC Handelsblad. Daarnaast schreef zij drie dichtbundels. Op de flaptekst van haar eerste bundel Zeehond graag (2000) wordt haar poëzie als volgt gekarakteriseerd: ‘Het is persoonlijke en onsentimentele poëzie, die getuigt van het talent het pijnlijke onder woorden te zien en toch oog te houden voor wat leven de moeite waard maakt: voor goudgele bladeren in de herfst, uitdagende modder, verijsde rietpluimen, plakjes rookworst op een zonnige boterham.’ Deze ochtend lezen we enkele gedichten van De Vos en bespreken met elkaar wat voor ons het leven de moeite waard maakt.
C. O. Jellema’s eerste bundel verscheen in 1961, maar pas vanaf de jaren ’90 kreeg hij meer bekendheid. De Groene Amsterdammer schrijft: ’Poëzie biedt Jellema een middel om alledaagse gebeurtenissen of voorwerpen uit hun toevallige context te lichten en in te passen in een groter verband, als klanken die opgaan in een groter akkoord.’ Deze middag we enkele gedichten van Jellema en zoeken we naar betekenis en verband door er afbeeldingen bij te zoeken. Neem enkele oude tijdschriften, schaar en lijm mee.
Met Wislawa Szymborska is Zbigniew Herbert (1924-1998) in Nederland de bekendste Poolse dichter. In een aantal van zijn gedichten speelt de persoon Meneer Cogito een rol, hij 'denkt en filosofeert over magie en religie, maar buigt zich ook over kleine en concrete dingen, zoals het lezen van een krant en de aanblik van zijn eigen spiegelbeeld', zo vermeldt de achterflap van de bundel Meneer Cogito (2005). Deze ochtend lezen we enkele gedichten uit deze bundel en onderzoeken of we ons kunnen herkennen in Meneer Cogito.
H.C. ten Berge (1938) is veelvuldig bekroond, toch is zijn werk niet bij een groot publiek bekend en wordt het nog al eens als ontoegankelijk ervaren. Voor Ten Berge is dichten een vorm van onderzoek, hij heeft een grote belangstelling voor natuurvolken als de Eskimo's en de Azteken. Deze ochtend laten we ons meevoeren door de mythische taal van Ten Berge en onderzoeken we of we met elkaar enkele van zijn gedichten kunnen omzetten tot beeldamuletten. Neem dus schaar, lijm en enkele oude tijdschriften mee.
Workshops Gedichtendag 28 januari 2010 (bibliotheek Beneden-Leeuwen)
Samen gedichten lezen: Rutger Kopland, een lege plek om te blijven
Rutger Kopland (1934) behoort al jaren tot de meest gelezen dichters van Nederland. Hij debuteerde in 1966 met de bundel Onder het vee en publiceerde sindsdien 13 bundels. Hij ontving de Jan Campertprijs en de P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre. Criticus en dichter Tom van Deel zegt dat Kopland zo geliefd is, omdat hij in zijn gedichten emoties onderzoekt en inzichten vastlegt in eenvoudige taal. Hij blijft daarbij persoonlijk en wordt niet sentimenteel. In deze workshop lezen we verschillende gedichten van Rutger Kopland en bespreken we met elkaar wat de gedichten ons nu zeggen.
De workshop is een aanrader voor ieder die kennis wil nemen van de dichter Rutger Kopland en verrassend voor wie zijn werk al kent!
Gerrit Kouwenaar (1923) is met Lucebert en Claus een van de belangrijkste dichters van de Vijftigers. Zijn gedichten zijn niet altijd makkelijk te begrijpen, hij experimenteert met taal en heeft een heel eigen woordgebruik. Toch stelt hij in zijn werk eenvoudige en essentiële vragen zoals: wat heeft men gedaan vandaag? De dingen die men gedaan heeft, lijken nooit minder of heftiger te kunnen zijn dan ademen, al luidt het antwoord: vuur gestookt van afval. Deze ochtend lezen we enkele gedichten van Kouwenaar uit de verzamelbundel Helder maar grijzer. Gedichten 1978-1996 en bespreken met elkaar de beelden en betekenissen die Kouwenaars taal bij ons oproept.
Leo Vroman, nee, nog niet dood..
Leo Vroman (1915) is schrijver, tekenaar, schilder en bioloog. Hij woont al sinds 1947 in de Verenigde Staten, toch geldt hij als een van Nederlands grootste levende dichters. Zijn gedichten zijn levendig en herkenbaar, al sinds zijn debuut in 1946. Hij hoort bij geen enkele stroming in de literatuur en heeft een speelse, grillige, soms surrealistische stijl. Nog steeds laat Vroman van zich horen, zo verscheen dit jaar een nieuwe bundel van de inmiddels drieënnegentig jarige dichter met de titel Nee, nog niet dood. Deze ochtend lezen en bespreken we enkele vroege en ook latere, wellicht minder bekende gedichten van Vroman.
Hugo Claus, ik schrijf je neer
In maart 2008 overleed de bekende Belgische 'alleskunner' Hugo Claus. De Volkskrant bericht: 'Claus geldt als een van de grote schrijvers van het Nederlands taalgebied en hij laat een indrukwekkend oeuvre na. Hij schreef poëzie, proza en toneel en kreeg talrijke literaire prijzen, waaronder de Prijs der Nederlandse Letteren in 1996. Jarenlang werd hij genoemd als kandidaat voor de Nobelprijs voor Literatuur'. Schrijver Remco Campert zei: "Claus was de grootste schrijver van mijn generatie. Ik bewonderde hem.' Als Vijftiger schreef Claus gedichten in lichamelijke, soms ruwe taal, die ook vol tederheid kan zijn. In deze bijeenkomst lezen we enkele vroege en latere gedichten van Claus, soms ook met beeldend werk, en onderzoeken wat zijn (beeld)taal ons nu zegt.
Elisabeth Eybers
Alhoewel Elisabeth Eybers (1915) al sinds 1961 in Nederland woont, is ze in het Zuid-Afrikaans blijven schrijven. Toch wordt ze algemeen beschouwd als een Nederlands dichteres. In haar latere werk voegt ze soms Engelse teksten toe, die vertalingen lijken, maar dat niet altijd zijn. In deze bijeenkomst lezen we Zuid-Afrikaanse gedichten van Elisabeth Eybers. Met elkaar lezen en vertalen we enkele van haar gedichten in het Nederlands, soms met behulp van het Engels. Zo onderzoeken we op een speelse manier wat de taal van Eybers ons nu te zeggen heeft.
Ida Gerhardt
De dichteres Ida Gerhardt (1905-1997) leefde teruggetrokken en zocht zelden de publiciteit via een andere weg dan haar dichtbundels. Liever koos zij een rustige omgeving waarin zij ongestoord aan haar poëzie kon werken. Dit teruggetrokken leven droeg eraan bij dat ze pas laat in haar carrière grote bekendheid kreeg. In haar poëzie spelen het dichterschap en het Nederlands landschap een grote rol, maar vaak zijn het gebeurtenissen uit haar eigen leven die de aanzet tot een gedicht vormen. Deze ochtend lezen en bespreken we met elkaar enkele gedichten uit Het levend monogram (1955).
De dichter-schilder Lucebert (1924-1994) wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste Vijftiger en als een van de grootste dichters uit de Nederlandse literatuur van de 20e eeuw. Tegelijk wordt hij ervaren als een 'moeilijk' dichter. Op deze ochtend krijg je de gelegenheid (opnieuw) kennis te maken met deze beroemde en beruchte Vijftiger. We lezen enkele van zijn gedichten en bespreken met elkaar de beelden en betekenissen die de taal van Lucebert bij ons oproept.
bijeenkomsten van 2 uur (2004 - 2011)
Veel mensen houden van taal en tekst, maar vaak denken ze dat poëzie te moeilijk voor hen is omdat gedichten meestal compacter van taal zijn dan 'gewone' teksten. In deze cursus krijg je de gelegenheid (opnieuw) kennis te maken met bekende en minder bekende hedendaagse en oudere dichters. Het is verrassend te ervaren tot welke inzichten je kunt komen door samen met anderen (poëtische) teksten te lezen. Iedere bijeenkomst staat een andere dichter centraal.
In verschillende cursussen lazen we werk van bijvoorbeeld:
J.J. Slauerhoff Lucebert Hendrik Marsman Willem van Toorn M. Vasalis
Hans Faverey Toon Tellegen Anna Enquist Hagar Peeters A. Roland Holst
Willem Elsschot Hans Andreus Elly de Waard Mark Boog Astrid Lampe
Willem Elsschot Judith Herzberg Anneke Brassinga Ilja Leonard Pfeijffer C.O. Jellema
Ida Gerhardt Eva Gerlach Bernlef H.C. ten Berge ( winnaar P.C. Hooftprijs 2006)
Ramsey Nasr Leonard Nolens de Zuid-Afrikaanse Antjie Krog en Ingrid Jonker Elisabeth Eybers
Hester Knibbe Guillaume van der Graft Gerrit Kouwenaar J.C. Bloem
de Poolse nobelprijswinnaars Czeslaw Milosz en Wislawa Szymborska Marjoleine de Vos
Anne Vegter Pieter Boskma Esther Jansma
Tijdens de bijeenkomsten lezen, beluisteren en bespreken we gedichten. Zo onderzoeken we welke betekenis de gelezen poëzie op dit moment voor ons heeft. Ook komen literaire achtergrond en schrijversinformatie aan de orde. Voor materiaal wordt gezorgd.
De 'kapel' op landgoed De kalenberg (Gld)
workshops/bijeenkomsten van 2 uur
Joke van Leeuwen (1952), vooral bekend als schrijfster van kinderboeken, is romancier, cabaretière, vertelster van veelvuldig bekroond werk én dichter. Haar gedichten werden meermaals vergeleken met die van Judith Herzberg. ‘Ze schrijft over tegelzee, paaltjes en een tas vol groeten, over zware taarten, armen die vastvriezen op ansichtkaarten, en over plooien en paaien. Haar gedichten verfrissen je zicht op het alledaagse.’ Laat je deze middag verleiden tot een gedicht door de speelse en spannende taal van Joke van Leeuwen.
‘Poëzie is een daad/ van bevestiging. Ik bevestig/ dat ik leef, dat ik niet alleen leef’, zo begint een van de beroemdste gedichten van Remco Campert (1929). Over zijn werk wordt gezegd, dat het persoonlijk is ‘vol verwondering en melancholie, met een lichte, jazzy toonzetting.’ In deze bijeenkomst lezen we enkele gedichten van Campert, die hun zeggingskracht vaak ontlenen aan hun eenvoud. Laat je meenemen door de taal van Campert en verras jezelf met een eigen gedicht!
Mark Boog (Utrecht 1970) is een echte woordendichter. Zo is zijn bundel, De encyclopedie van de grote woorden, een soort lexicon om de grote begrippen van het leven, van 'Afgunst' tot 'Zuiverheid' in op te zoeken. Het gaat hem niet om een dichterlijke spitsvondigheid, hij heeft over al deze begrippen iets zinnigs te zeggen', aldus digitale poëziekrant Meander. Deze ochtend lezen we enkele 'grote woorden gedichten' van Mark Boog en ga je naar huis met een zelfgeschreven 'grote woorden gedicht'!
Marjolein de Vos, over het geluk
Marjoleine de Vos (1957) debuteerde relatief laat als dichter met bundel Zeehond graag (2000). Op de flaptekst wordt haar poëzie als volgt gekarakteriseerd: 'De Vos schrijft rijpe en rijke poëzie waarin klassieke mythen, bijbelse verhalen en het werk van andere dichters meeklinken, maar die een onmiskenbaar eigen karakter heeft: licht, beeldend en beweeglijk. Het is persoonlijke en onsentimentele poëzie, die getuigt van het talent het pijnlijke onder ogen te zien en toch oog te houden voor wat leven de moeite waard maakt: voor goudgele bladeren in de herfst, uitdagende modder, verijsde rietpluimen, plakjes rookworst op een zonnige boterham'. Deze ochtend bespreken we enkele gedichten van De Vos, misschien kan haar taal ons inspireren om zelf te schrijven over wat ons leven de moeite waard maakt.
Eva Gerlach, een kopstaand beeld
Eva Gerlach (1948) wordt beschouwd als een van Nederlands grootste hedendaagse dichters. Haar werk werd in 2000 bekroond met de P.C. Hooftprijs. Zoals de titel van haar tweede bundel Een kopstaand beeld, aangeeft, is fotografie voor haar een belangrijke inspiratiebron. Een kopstaand beeld is een fotografenterm voor het omgekeerde zoekerbeeld op het matglas van een ouderwetse camera; zo'n camera waarvoor de fotograaf zich verstopt onder een zwarte doek. Gerlach legt momenten vast als 'op zijn kop staande' herinneringen in taal, waarbij ze extra aandacht lijkt te besteden aan wat je niet ziet. Deze ochtend bespreken we (foto)gedichten van Gerlach en laten we ons inspireren om zelf te schrijven.
Judith Herzberg (1934) debuteerde in 1963 met de bundel Zeepost, daarnaast vertaalt zij en schrijft ze toneelstukken en filmscenario's. Een kenmerk van haar werk is de eenvoud van taal en de alledaagsheid van haar onderwerpen, daarmee komt zij vaak tot wonderlijke constateringen en scherpe observaties. Deze ochtend bespreken we vooral gedichten van Herzberg die 'de dingen' tot onderwerp hebben, van lepels tot fietsen, van autobus tot schoenen. Onze bevindingen passen we toe door zelf te schrijven.
Rutger Kopland (1934) is waarschijnlijk de bekendste en meest gelezen dichter van dit moment. Bijna iedereen kent Jonge sla of het afscheidsgedicht Weggaan. Tijdens deze ochtend komt een minder bekende kant van Koplands schrijverschap aan de orde. We bekijken (kopieën) van schilderijen of beelden en lezen gedichten die Kopland daarbij geschreven heeft. Zo kan een andere kijk ontstaan op de poëzie van Kopland, maar ook op het beeldende werk waarbij hij schrijft.
Beeld en gedicht, kijken en schrijven Willem van Toorn
Willem van Toorn (1935) heeft zich in zijn gedichten en romans laten inspireren door het (Nederlandse) landschap. Daarbij maakt hij met name in zijn poëzie gebruik van foto's en schilderijen, niet om te illustreren wat de moeite van het bewaren waard is, maar om verschillende manieren te laten zien om naar eenzelfde werkelijkheid te kijken. Deze ochtend bekijken we foto's en lezen gedichten die Willem van Toorn daarbij geschreven heeft. Aan de hand van opdrachten bij de foto's en de tekst laten we ons inspireren om zelf te schrijven.
'Schrijven gaat over aantrekkingskracht, woorden die je niet kunt weerstaan om dingen te beschrijven die te interessant zijn om te laten passeren.' Deze uitspraak van Julia Cameron vormt het uitgangspunt voor zes bijeenkomsten oefeningen om tot schrijven te komen. In de cursus worden verschillende invalshoeken aangeboden, we laten ons inspireren door woorden, zinnen, gedichten, verhalen, afbeeldingen of muziek om vrij te schrijven. Soms zal er een gedicht of verhaal ontstaan, soms komen er misschien alleen losse zinnen. Zo boor je wellicht je eigen taalschat aan en kun je dit delen met anderen.
Thema van de Gedichtendag 2006 donderdag 26 januari is 'poëzie en beeldende kunst'. Daarnaast staat Rembrandt in het middelpunt van de belangstelling, omdat hij 400 jaar geleden werd geboren. Dit vormt een mooie gelegenheid om (opnieuw) enkele schilderijen van Rembrandt te bekijken en gedichten te lezen die bekende dichters schreven bij zijn werk. Afbeeldingen en gedichten kunnen ons wellicht inspireren om zelf te schrijven.
Sommige dichters noemen zichzelf zanger, veel dichters lieten zich bij het schrijven van gedichten inspireren door muziekstijlen, door muzikanten of door componisten. In de cursus Dichters muzikanten besteden we aandacht aan de combinatie muziek-gedicht. We lezen gedichten, luisteren naar muziek en laten ons door beiden uitnodigen om zelf te schrijven. Schrijfervaring is niet nodig.
Gedichten lezen die geschreven zijn bij of naar aanleiding van schilderijen. Je kunt hierbij denken aan werk van Bernlef en Kopland. In de bijeenkomsten bekijken we ook zelf beeldende kunst. We besteden aandacht aan totaalbeeld, details en sfeer van het werk. Zowel beeld als tekst kunnen ons inspireren om zelf te schrijven.
bijeenkomsten van 2 uur om de twee weken (2008)
In de workshop Schrijf van je leven, neem je je eigen leven als uitgangspunt om te schrijven: wat heb je beleefd, wat heb je bewaard en waar sta je nu. Aan de hand van kleine opdrachten schrijf je korte teksten, die misschien uit te werken zijn tot verhalen of gedichten. Ter inspiratie lezen we teksten van (bekende) schrijvers en besteden we aandacht aan wat medecursisten geschreven hebben, om (schrijf)ervaringen met elkaar te delen. Iedere avond heeft een thema: de eerste avond is bedoeld als kennismaking en schrijf je associatief naar aanleiding van bijvoorbeeld je naam, je geboortedatum of je geboorte- en woonplaats. De tweede avond schrijf je naar aanleiding van foto's (van vroeger) en de laatste avond gaat uit van het huis waar je woont of woonde.
Tot schrijven komen, ideeën opdoen, spelenderwijs met taal en vorm aan de slag: dat is het doel van de inspiratie-schrijf-avonden. Iedere avond biedt een ander thema om tot schrijven te komen en thuis eventueel mee verder te gaan, zoals beeldende kunst, muziek, de elementen, gedichten of verhalen.
De eerste avond richten we ons op het schrijven van zeer korte teksten. Hoe kom je tot het schrijven, hoe kun je schrappen, wat blijft er over? Inschrijven kan per avond of voor alle avonden. Per avond minstens 3, maximaal 8 personen.
Thema 28 november 2006: zeer korte teksten
Thema 9 januari 2007: sprookjes
Thema 13 februari 2007: de (4 of 5) elementen
Thema 20 maart 2007: spelen met vorm & rijm
Thema 24 april 2007: fotoschrijven
Het gedicht is een plein
een ruimte van woorden
waarin je kunt dwalen
en eindeloos verblijven
een pauze
adempauze
Vier avonden in de vastentijd, waarin we onderzoekend lezen en schrijven aan de hand van het werk van vier vrouwelijke dichters: Wislawa Szymborska, Albertina Soepboer, Eva Gerlach en Astrid Lampe. Alle vier maken zij op een andere manier gebruik van witruimte in hun gedichten.
Gedurende de bijeenkomsten wandelen we samen door woorden en witruimte van een gedicht en laten ons inspireren om te schrijven of vorm geven aan wat we tegenkomen: beeld, kleur, muziek en sfeer kunnen daarvan onderdeel zijn. Thuis kun je met de aangereikte vragen en gedichten eventueel dagelijks verder mijmeren, schrijven, plakken & knippen.
Ervaring met het lezen van gedichten is niet nodig.
Het is aan te bevelen een schrift of map mee te nemen om in te schrijven en je bevindingen te bewaren, zodat een 'getijdenboekje' van deze vastentijd kan ontstaan.
4 woensdagavonden om de twee weken in de vastentijd 19.45 - 21.15 uur
In samenwerking met Ine van Emmerik. Ine is lid van de Graalbeweging. In haar eigen bedrijf Extravaleren werkt zij als coach, consultant en onderzoeker. Zie ook www.extravaleren.nl.
Schrijven doe je in een stille houding aan tafel. Misschien ben je je niet bewust van je lichaam. Toch stromen de woorden door je arm via je pen op papier. Deze middag onderzoeken we aan de hand van korte schrijfopdrachten en lichaamsoefeningen hoe het is om te schrijven als je in beweging komt. Ervaring met lichaamswerk of schrijven is niet nodig. Trek kleding aan waarin je je makkelijk kunt bewegen.
Wat is jou op het lijf geschreven? Deze middag onderzoeken we aan de hand van korte associatieve schrijfopdrachten wat bij jouw lichaam past als je beweegt of bewogen wordt. We schrijven op blanco papier, op foto's of op een lichaamsomtrek. Misschien ga je naar huis met een dichtregel op jouw lijf geschreven! Ervaring met lichaamswerk of schrijven is niet nodig. Trek kleding aan waarin je je makkelijk kunt bewegen.
Op drie of vier avonden bespraken we met elkaar steeds gedichten van twee of drie dichters per serie:
* Hans Andreus, M. Vasalis, C.O. Jellema, de Poolse Nobelprijswinnares Wislawa Szymborska en de Utrechtse Gerrit Achterberg
* C.O. Jellema en Marjoleine de Vos;
* Hanny Michaelis (1932- 2007) en de Poolse dichter Zbigniew Herbert (1924-1998);
* Herman de Coninck en van Ida Gerhardt
* R.M. Rilke en Hester Knibbe (voorjaar 2009)
* Willem van Toorn & Anneke Brassinga (voorjaar 2010)
* Rutger Kopland & de zuid-afrikaanse dichteres Elisabeth Eybers
Het gaat er om te onderzoeken wat de dichter wil verwoorden, maar evenzeer om te ontdekken wat de tekst in ons openlegt. Ervaring met het lezen van gedichten is niet nodig.
In samenwerking met predikante Catrien van Opstal en aangeboden door de Evangelisch-Lutherse gemeente Utrecht. Catrien van Opstal is predikante van de Evangelisch-Lutherse Gemeente in Utrecht.
Voor mensen die dagelijks en in aandacht willen schrijven naar aanleiding van (poëtische) tekst. In zeven bijeenkomsten om de twee weken kijken we terug op onze bevindingen, schrijvend, tekenend en in gesprek.
In samenwerking met Ine van Emmerik, lid van de Graalbeweging en auteur/redactielid van de bundel 'De stille kracht van transcendentie. Wijsheid in beelden, verhalen en symbolen.
Veel dichters hebben zich laten inspireren door schilderijen of beelden. In de cursus Gedicht in Beeld wordt aandacht besteed aan de combinatie beeld en gedicht. Tijdens de eerste bijeenkomsten bekijken we schilderijen en lezen gedichten geschreven bij beeldend werk. Zowel beeld als gedicht kunnen ons uitnodigen om zelf te schrijven. In de laatste twee bijeenkomsten onderzoeken we de beeldende kracht van poëzie door deze tot uitdrukking te brengen onder leiding van Annemarie 't Hoen. (Bijna) alles is mogelijk, laat je verrassen! Ervaring is niet nodig
Annemarie 't Hoen is opgeleid aan de Lerarenopleiding voor Textiel en Tekenen. Zij geeft al jaren les op een school voor Beroepsonderwijs in Amsterdam, vooral in Textiel, maar ook in Tekenen. Poëzie en beeld zijn voor haar onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het is heerlijk romans en verhalen te lezen in je vrije tijd, maar soms wil je meer: achtergrond bij een literaire periode, informatie over een schrijfstijl, een gesprek met anderen die hetzelfde boek of verhaal gelezen hebben. Allemaal redenen om deel te nemen aan een leeskring. Iedere bijeenkomst bespreken we een roman, waarbij verschillende aspecten aan bod kunnen komen zoals eigen leeservaring, literatuurgeschiedenis, recensies en schrijversinformatie. Aanbod afgelopen jaren:
Deze leeskring besteedt aandacht aan moderne Nederlandse romans, die genomineerd zijn voor de Libris- of AKO-literatuurprijs. Elke bijeenkomst bespreken we één roman aan de hand van eigen leeservaring en achtergronden. Op het programm: Alles nieuw (2008) van Joke van Leeuwen, Onze oom (2008) van Arnon Grunberg, Koetsier Herfst (2008) van Charlotte Mutsaers, Dünya (2008) van Tomas Lieske, Lucifer (2007) van Connie Palmen, De terugkeer van Lupe García (2009) van Carolina Trujillo en De literaire kring (2007) van Marjolijn Februari.
Deze leeskring besteedt aandacht aan drie recente Vlaamse romans. Om de vier weken komen we bij elkaar en bespreken we één roman aan de hand van eigen leeservaring en achtergronden. Op het programma: De helaasheid der dingen (2006) van Dimitri Verhulst, In het land van Dutroux (2007) van Kristien Hemmerechts en Godenslaap (2008) van Erwin Mortier.
Deze leeskring besteedt aandacht aan drie bekende Vlaamse romans uit de vorige eeuw en aan vier recente Vlaamse romans. Elke bijeenkomst bespreken we één roman aan de hand van eigen leeservaring en achtergronden. Deze leeskring besteedt aandacht aan drie bekende Vlaamse romans uit de vorige eeuw en aan vier recente Vlaamse romans. Voor de eerste bijeenkomst lezen we Mijn kleine oorlog (1947) van Louis Paul Boon. Daarna lezen we : Het verdriet van België (1983) van Hugo Claus, De vermaledijde vaders (1985) van Monika van Paemel, Het derde huwelijk ( 2006) van Tom Lanoye, De helaasheid der dingen (2006) van Dimitri Verhulst, In het land van Dutroux (2007) van Kristien Hemmerechts en Godenslaap (2008) van Erwin Mortier.
Het Nederlandse publiek maakt maar een relatief klein deel uit van zijn lezeers, zijn werk wordt gelezen in het Duits, Engels of zelf Spaans: Cees Nooteboom is misschien meer een Europees dan een Nederlands schrijver, hij woonde afwisselend op Menorca, in Amsterdam en Berlijn. Hij schreef reisverhalen, romans, novellen, essays en gedichten. In deze leeskring stond centraal: Philip en de anderen (1955), Rituelen (1980), Het geluid van zijn naam. Reizen door de Islamitische wereld (2005) en Rode regen (2007). Daarnaast is aandacht besteed aan enkele gedichten uit de bundel Bitterzoet, honderd gedichten van vroeger en zeventien nieuwe (2000).
In deze leeskring stonden drie schrijfsters centraal die literair werk publiceerden rond de jaren '50. Het bitter kruid (1957) van Marga Minco, Eenzaam avontuur (1948) en De Atlasvlinder (1958) van Aya Zikken.
Het satijnen hart (2006) van Remco Campert, Tirza (2006) van Arnon Grunberg, Didar en Faroek (2006) van Sana Valiulina, Dis (2005) van Marcel Möring, Eeuwige roem (2006) van Saskia de Coster, Waar was je nou (2005) van K. Schippers en Het tuinhuis (2006) van Hella Haasse.
In deze leeskring stonden recente romans van Nederlandse en Belgische schrijfsters centraal: Verfhuid (2005) van Rascha Peper, Normale dagen (2005) van Esther Gerritsen, De Waargebeurde geschiedenis van Victor en Clara Rooze (2005) van Kristien Hemmerechts, De Verdronkene (2005) van Margriet de Moor, Sint-Juttemis (2005) van Maria Stahlie, Reus (2006) van Annelies Verbeke en Koudvuur (2005) van Manon Uphoff.
Hella Haasse ontving in 2004, maar dat is zeker niet de enige reden om haar werk (opnieuw) te lezen. Op het programma stonden Oeroeg (1948), De verborgen bron (1950), Heren van de thee (1992) en Fenrir (2000).
De voormalige koloniën Indië en Suriname hebben grote invloed gehad op de Nederlandse literatuur. Auteurs die er woonden, werkten of geboren zijn, verwerkten hun ervaringen in verhalen. Voor sommige schrijvers vormt het land(schap) het decor van hun kindertijd, anderen voelden zich verbonden met de mensen of geconfronteerd met de cultuur. In deze leeskring warenn drie 'Indische' en drie romans van in Suriname geboren auteurs onderwerp van gesprek. Hoe duur was de suiker (1987) van Cynthia Mc leod; De stille kracht (1900) van Louis Couperus, De stille plantage (1931) van Albert Helman , De tienduizend dingen (1956) van Maria Dermoût, Het lied en de waarheid (1997) van Helga Ruebsamen, en Negerjood in moederland (2004) van Ellen Ombre.
In de afgelopen jaren is de Nederlandse literatuur regelmatig verrijkt met gedichten, verhalen en romans van (jonge) immigrantenschrijvers. Zij geven ons hun kijk op Nederland of op het land van herkomst, bovendien vernieuwen ze de Nederlandse taal met eigen uitdrukkingen en beeldtaal. We lazen in deze series: verhalen en De weg naar het noorden (1995)van Naima El Bezas, Paravion (2003) van Hafid Bouazza, De Garnalenpelster (2001) van Nilgün Yerli, Mândraga (1998) van Nausicaa Marbe en Portretten en een oude droom (2003) van Kader Abdolah.
Bordewijk, Nescio en Elsschot schreven in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw een aantal lange verhalen of korte romans, denk aan Bint, De Uitvreter en Kaas, die nog steeds de moeite van het lezen waard zijn. J.J. Slauerhoff, Willem Elsschot, F. Bordewijk en Nescio.
Verhalen en romans lezen in je vrije tijd is heerlijk en ontspannend, maar soms wil je meer: achtergrond bij een literaire periode, informatie over een schrijfstijl, een gesprek met anderen die hetzelfde boek of verhaal gelezen hebben. Allemaal redenen om deel te nemen aan een leeskring. In deze leeskring krijg je de gelegenheid (opnieuw) kennis te maken met werk van o.a. Anna Enquist, Harry Mulisch, Kader Abdolah, J. Bernlef, Tessa de Loo of Manon Uphoff.